Czy kobiety są w tej historii?

W Szczecinie otwarto Centrum Dialogu „Przełomy”. To nowoczesny oddział Muzeum Narodowego. Znajduje się w nim wystawa na temat najnowszej historii miasta i Pomorza Zachodniego. W notce umieszczonej na FB Centrum Dialogu [Centrum nie ma jeszcze oficjalnej strony www] czytamy: „Celem ekspozycji jest pokazanie przełomowych momentów historii miasta oraz ziem zachodnich od 1939 r. (okres niemiecki), przez rok 1945 (przejęcie władzy przez stronę polską), po rok 1989, na tle wydarzeń ogólnopolskich i europejskich. Obok zagadnień politycznych pokazany będzie proces tworzenia się po 1945 r. nowego, polskiego społeczeństwa, życia codziennego oraz wydarzeń przełomowych – budujących drogę do wolności.
Ważną część działalności Centrum Dialogu „Przełomy” stanowią przedsięwzięcia edukacyjne. Misją placówki jest przywracania pamięci, pomoc w budowie tożsamości regionalnej, propagowanie idei wolności i solidarności, budowanie sprzeciwu wobec totalitaryzmów i nacjonalizmów.”

Po wizycie i dość szczegółowym obejrzeniu wystawy, udostępnionych w jej ramach filmów oraz materiałów dźwiękowych, nasuwa się pytania kto z kim prowadzi ów dialog? Stronami, które otrzymały głos są mężczyźni sprzeciwiający się ówczesnej władzy: robotnicy oraz księża.  Regionalną tożsamość ufundowali niepokorni pracownicy stoczni oraz przedstawiciele Kościoła. To z ich perspektywy oglądamy lokalne wydarzenia drugiej połowy XX wieku. Choć nie tylko, ponieważ na wystawie znajdują się także współczesne instalacje twórców/artystów, którzy komentować mają przedstawione fakty.  Mają być indywidualną wypowiedzią-interpretacją, która niesie potencjał krytyczny lub uzupełnia to, czego nie przedstawili autorzy głównej narracji. Niestety tak się nie dzieje. Potencjał krytyczny i dialog znika. Z jakiego powodu? Nie wiadomo.

Co w takim razie znajdziemy w głównej narracji?  Życiorysy i wypowiedzi mężczyzn. Ich walkę, ich krzywdy, ich więzienie, ich niesprawiedliwość. Kobieta jest na marginesie. Może być np. „przechodniem pod siedzibą redakcji pisma Pracowników Poligrafii NSZZ Solidarność „Kwadrat” (zdjęcie), może ilustrować życie codzienne, braki towarów i kolejki (zdjęcie), może też być przykładem „odbierania godności ludzkiej” (zdjęcie).

WP_20160128_005

Jako nastoletnia dziewczyna może też zginąć. Może być tragiczną ofiarą starć mieszkańców miasta z ówczesną władzą. Jej śmierć jest jednak tylko przypadkowa – zabija ją zbłąkana kula, która wpadając przez okno, dosięgnie ją w jej własnym pokoju. Tę historię opowie nam ojciec zabitej nastolatki. Podobnie jak historię zdeptanej ludzkiej godności  –  ją też przytoczy mężczyzna.WP_20160128_006

Kobieta jest w domu, na tle meblościanki. Może być woskową matką jadącą małym fiatem (na miejscu pasażerki) na wakacje z dziećmi i mężem-kierowcą, może być widownią na festiwalu, artystką, ewentualnie partnerką pracownika na zakładowej imprezie. Może być też członkiem komitetu strajkowego. Niestety nie dowiemy się niczego o jej historii.

WP_20160128_007

Tyle jest kobiet w najnowszej historii Szczecina i Pomorza Zachodniego. Tyle jest kobiet w najnowszym, multimedialnym projekcie edukacyjnym, który nie ma ograniczeń logistycznych i technicznych, którego „marginesy” mogłyby stać w centrum dialogu. Niestety tak nie jest. Dlaczego? Nie wiadomo.

WP_20160128_004

W tym braku jest jednak pewna możliwość – wchodząc do drugiej sali wystawy, natkniemy się na wielki multimedialny stół. Na jego ekranie-blacie wyświetlają się zdjęcia i historia różnych ludzi mieszkających w Szczecinie (póki co jest ich niewiele). To miejsce można uzupełniać. Centrum Dialogu do tego zachęca. Ta wirtualna przestrzeń nie jest ograniczona. Może choć tam zaistnieje pełna reprezentacja płci, wyznań, narodowości. Szczecinianki, Szczecinianie – tej zmiany możecie dokonać samodzielnie. Przejrzyjcie własne albumy ze zdjęciami i pamiątki. Ich skany i wasze opowieści powinny się znaleźć na tym stole.

Odpowiadając na pytanie tytułowe: Czy kobiety są w tej historii? –  tak, są. Tyle, że póki co są nieme. Nikt ich o nic nie zapytał, o ich wersję wydarzeń, o ich działania, o ich perspektywę. Wypada to zmienić.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s