paradoksy_wielokulturowości

Aby zarządzać różnordnościowo trzeba najpierw zrozumieć strukturę kultury,  zastanowić się nad tym jak definiować wielo- i multikulturowość  oraz pochylić się  nad kilkoma kwestiami, które owe hasła niwelują. Odpowiedzieć musimy sobie na pytanie  czy czasami owych haseł nie przeceniamy i czy, korzystając z nich, nie wpadamy  w pułapki paradoksów. Tutaj z pomocą przyjdą nam rozpoznania Wolfganga Welscha i Paula  Scheffera.

Wolfgang Welsch w latach 90. ubiegłego wieku ogłosił zmierzch paradygmatu pojedynczej, homogenicznej kultury opartej na społecznej jednorodności, etnicznym zjednoczeniu i wyraźnych granicach zasięgu. Wskazując na społeczne różnice pionowe 19216d(kultury dzielnicy robotniczej, dzielnicy bogatej, sceny alternatywnej) i poziome, uwzględniające różnice płciowe czy seksualne, oraz poddając w wątpliwość etniczne zjednoczenie, stwierdził, że klasyczny model kulturowy jest nieprzydatny, nie można go już utrzymać, a co więcej, może być on normatywnie niebezpieczny. Badacz zrezygnował z metaforycznego przedstawienia kultur jako wysp czy kul, których centrum, rdzeń pozostaje niezagrożony przez wpływy innych, niezmienne. Z tego samego powodu Welsch zweryfikował także koncepcje wielokulturowości i interkulturowości. Zdaniem badacza, obie, kurczowo trzymając się starych, przedawnionych wzorców, problem kultury traktują powierzchniowo. Są niezdolne do dialogu, współdziałania, przenikania się. Dlatego zamiast modelu strukturalnego proponuje model sieciowy, który obrazować ma sploty i powiązania dzisiejszych kultur budowanych przez procesy hybrydyzacji.

Fiasko wielokulturowego społeczeństwa ukazują także badania Paula Scheffera, tenże wielokulturowość wiąże z pojęciem relatywizmu kulturowego, który „uznając wartości ustanowione przez każde społeczeństwo w celu kierowania swoim życiem, kładzie nacisk na inherentną godność cechującą każdy zbiór zwyczajów oraz podkreśla potrzebę tolerancji dla różnych konwencji, niezależnie od tego, jak dalece różnią się od naszych.”(P. Scheffer, Druga ojczyzna, s. 336). Nurt antropologii wynikający ze szlachetnych pobudek, oparty na szacunku i tolerancji względem innego poddany zostaje krytyce filozofa, który w kulturowym relatywizmie dostrzega ruch antymodernizacyjny. Z założenia antyrasistowski relatywizm kulturowy stał się „odwróconym rasizmem, który w równym stopniu jak jego przeciwieństwo wykazuje działanie konserwujące […], relatywizm został ufundowany przez to, co pragnął przezwyciężyć” (P. Scheffer, Druga ojczyzna, s. 337), odrzuca możliwość postępu. Powszechna równość znosi hierarchie, nie ma lepszych i gorszych. Wielokulturowość i relatywizm kulturowy rozsadzone zostają przez wzrost powiązań światowych oraz ruch imigracyjny. I ten wymaga jednak uwagi, ponieważ imigracyjność wzmagająca multikulturowość – następczynię wielokulturowości, opiera się na odrębnych fundamentach. Integracja społeczna uwzględniająca zachowanie własnej tożsamości, kulturowej odrębności, wiąże się z pluralizmem, który jednostki zamyka w kategoriach etnicznych. Porzucenie wspólnej normy wiąże się z brakiem asymilacji. Ponadto, paradoksalnie, w momencie, kiedy wszystkie kultury są równoznaczne, znika ich wartość, a więc potencjał porównania i rozwoju.

Nieunikniony upadek mityzowanej i relatywizowanej wielokulturowości wiąże się więc ze zmianą struktury kultury. Schemat wysp czy mogących się zderzać kul ustępuje wizerunkowi sieci i możliwości hybrydyzacji. I tu pojawia się pytanie: jak poruszać się w w mikro (firmowej) i marko (światowej) sieci, uwzględniając różnice i doceniając, mobilizując wszystkich uczestników i uczestniczki sieci? Na to pytanie odpowiadać będziemy pewnie cały rok.

P. Scheffer, Druga ojczyzna. Imigranci w społeczeństwie otwartym, przeł. E. Jusewicz-Kalter, Wołowiec 2010.

W. Welsch, TranskulturowośćNowa koncepcja kultury, w: Filozoficzne konteksty rozumu transwersalnego. Wokół koncepcji Wolfganga Welscha, red. R. Kubicki, Poznań 1998.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s