Ewolucja polityki równości płci

…czyli dobre chęci, niedostatki i poprawki

Choć zapis o równości płac kobiet i mężczyzn znalazł się już w treści Traktatu rzymskiego z 1957 roku, to szczegółowe działania w kwestii równości płci rozpoczynają się dopiero od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Ten czas nazywa się okresem praw jednostki. Wówczas zapoczątkowano wydawanie konkretnych dyrektyw, które stały się podstawą późniejszej polityki równości szans kobiet i mężczyzn. By dopełnić obrazu dokumentacji, rozwinąć należy opis wymienionych w poprzednim tekście wytycznych.

Pierwsze ustalenia dyktujące konkretne przepisy wymierzone w seksistowską praktykę objęły kwestię równości płacy. Równe wynagrodzenie za równą pracę ustanawia Dyrektywa Rady nr 117 z dnia 10 lutego 1975 r. (Dz. Urz. Nr L 45/1975). Przepisy dyrektywy stanowią, że unijni pracodawcy nie mogą dopuścić się jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na płeć w odniesieniu do wszystkich składników i warunków wynagrodzenia. Zgodnie z postanowieniami, każdy pracownik, każda pracownica, która czuje się dyskryminowana w zakresie wynagrodzeń ze względu na płeć, ma prawo pozwać pracodawcę do sądu. Przy czym, wedle Dyrektywa Rady nr 97/80/WE ciężar dowodowy leży po stronie pracodawcy, który musi udowodnić, że do dyskryminacji nie doszło, że nie dopuścił/ła się dyskryminacji pracownika/cy ze względu na jej/jego płeć. Pokrzywdzony lub pokrzywdzona „tylko” zgłasza zaistniałą sytuację do odpowiednich organów.

Dwa lata później, w 1976 roku, wydana zostaje Dyrektywa w sprawie równego traktowania w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia, awansu zawodowego oraz warunków pracy, która przeciwdziałać ma dyskryminacji pionowej, mechanizmom szklanego sufitu, szklanych ruchomych schodów, praktyce tokenizmu,  czy stawianiu szklanych ścian. Pracodawcy krajów członkowskich UE musieli i muszą stosować takie same kryteria wobec kobiet i mężczyzn w zakresie doboru do stanowisk i zawodów na wszystkich szczeblach hierarchii zawodowej. W 2002 roku dyrektywa ta została rozszerzona, prawo objęło oficjalny zakaz molestowania seksualnego.

Kolejna Dyrektywy Rady uchwalona w 1978 r. dotyczyłaRówność traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie ubezpieczeń społecznych. W 1986 roku uzupełniona została przez postanowienia Dyrektywy Rady nr 378 (24 lipca 1986 r.) W tym miejscu warto zaznaczyć, że przepisy wspólnotowe nie ujednolicają wieku emerytalnego. Jego określenie zależne jest od organów państwa członkowskiego. Ważny pozostaje jednak zapis, według którego wcześniejsze przejście na emeryturę nie jest obowiązkiem lecz prawem kobiet. Taki zapis zapobiega dyskryminacji, której efektem będzie otrzymywanie mniejszych świadczeń emerytalnych.

Dyrektywy wytyczają także prawa chroniące kobiety,które zdecydowały się na macierzyństwo. Zgodnie z postanowieniami z dnia 19 października 1992 r. uregulowane zostały kwestie urlopu macierzyńskiego oraz warunków zdrowotnych i bezpieczeństwa dla kobiet w ciąży oraz matek karmiących. W 1993 roku regulacji podlega kwestia organizacji czasu pracy, w 1997 roku urlop rodzicielski oraz urlop podejmowany z powodów rodzinnych.Z kolei ułatwianie łączenia obowiązków rodzinnych i zawodowych poprzez oferowanie kobietom elastycznych form zatrudnienia (np. telepraca, praca w niepełnym wymiarze godzin) przeciwdziałać ma bezrobociu kobiet.

Wskazane ustawodawstwo pomagało zwalczać jawną dyskryminację, niestety nie zapewniało faktycznej równości. Błąd leżał w jednakowym traktowaniu obu płci w chwili, kiedy wyjściowa pozycja kobiet była gorsza niż mężczyzn. Traktowanie jednostkowe przyczyniało się do utrwalania nierówności, toteż w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku rozpoczęto wdrażanie konkretnych działań, których celem była poprawa sytuacji i statusu kobiet. Tak pojęta polityka w centrum stawiała wcześniej marginalizowaną kobietę. Współfinansowane przez UE działania przeznaczone zostały na wyrównanie „braków” kobiet. Zapewniały im możliwość nauki i szkoleń. Jednak samo założenie wedle, którego błąd/brak czy niedostatek leży po stronie kobiet nadal było błędne, a rezultat takich działań przynosił tylko częściowe rozwiązanie. Dzięki tym działaniom kobiety przygotowane zostały do funkcjonowania w męskim świecie, do pracy na wytyczonych wcześniej zasadach. Dopiero próba kwestionowania całego systemu doprowadziła do ukonstytuowania się polityki równości szans. Jej przedmiotem działania stały się funkcjonujące struktury i relacje, które wytyczały miejsce dla obu płci i kształtowały ich potrzeby. Szybko okazało się, że pod lupę trzeba wziąć także inne czynniki kształtujące sytuację społeczną i ekonomiczną, np. wiek, pochodzenie etniczne, niepełnosprawność czy orientację seksualną. W rezultacie w 1996 roku Komisja Europejska postanowiła włączyć perspektywę równości płci we wszystkie działania Unii Europejskiej i w ich poszczególne etapy, co potwierdziła Traktatem amsterdamskim przyjętym w 1997 roku.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s